Οι αριθμοί στη ζωή μας.


Οι μαθηματικές έννοιες παρουσιάζουν αρκετή δυσκολία στην κατανόηση και εκμάθησή τους από τα παιδιά μικρών ηλικιών, καθώς συχνά διδάσκονται χωρίς να γίνεται κάποια νύξη στο τι γνωρίζουν ήδη τα παιδιά πάνω στο θέμα αλλά και χωρίς να δίνεται έμφαση στη χρηστικότητά τους στην καθημερινή ζωή. Τα μαθηματικά χρησιμοποιούνται για να ερμηνεύουμε τον κόσμο που μας περιβάλλει. Όμως, για να γίνει αυτό αντιληπτό από τα παιδιά μικρών ηλικιών «η ικανότητα σε βασικές δεξιότητες της αριθμητικής δεν είναι αρκετή. Αυτό που χρειάζεται είναι η ικανότητα να εφαρμόζονται σε πρακτικά προβλήματα της καθημερινής ζωής» (Hughes, 1996, σελ. 30). Έρευνες έχουν αποτυπώσει τη δυσκολία των παιδιών να αναγνωρίσουν τους αριθμούς σε καθημερινά πλαίσια, όπως σε λεωφορεία, πινακίδες αυτοκινήτων, αποδείξεις κ.ά. (Sinclair & Sinclair, 1984). Αποτέλεσμα των δυσκολιών αυτών είναι τα παιδιά να δείχνουν πολλές φορές αδιαφορία σχετικά με τη χρησιμότητά τους στην καθημερινή ζωή.

Ειδικά, η μάθηση της τυπικής αριθμητικής γραφής από παιδιά προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας είναι μία αρκετά δύσκολη υπόθεση. Κάποια αριθμητικά σύμβολα μοιάζουν ως προς τη γραφή τους, όπως τα ψηφία 6-9, 2-5, 1-7 και το μηδέν με το γράμμα όμικρον. Επίσης, η ηλεκτρονική-ψηφιακή μορφή των αριθμών πολλές φορές τα μπερδεύει, γεγονός που οφείλεται στην ιδιαιτερότητα της γραφής τους, λόγω ότι πρέπει να συνδυασθούν ευθείες γραμμές, ημικύκλια και κύκλοι. Τα παιδιά από την άλλη, έχουν πλούσιες αριθμητικές εμπειρίες πριν την είσοδό τους στο σχολείο (Clarke, Clarke, & Cheeseman, 2006). Είναι σε θέση να αναγνωρίζουν ότι οι αριθμοί αποτελούν έναν ξεχωριστό κώδικα σε σχέση με τα γράμματα. Οι αριθμοί υπάρχουν παντού γύρω μας, για παράδειγμα, στα ψηφιακά-ηλεκτρονικά μέσα, στους δρόμους, στο ρολόι, στο τηλέφωνο, στις τιμές των προϊόντων, στις σελίδες των εφημερίδων, των περιοδικών και των βιβλίων, στα παραμύθια που διαβάζουν και στα τραγούδια που μαθαίνουν. Αυτή η άτυπη μαθηματική γνώση με την οποία είναι εφοδιασμένα τα παιδιά μικρών ηλικιών «έχει πολύ συγκεκριμένο περιεχόμενο. Δεν είναι ολοκληρωμένη και εμπεριέχει λάθη. Οπωσδήποτε όμως μπορούμε να στηριχθούμε σε αυτήν, να μην την αγνοήσουμε, αλλά, αντίθετα, να την καλλιεργήσουμε και να την ενισχύσουμε» (Δεσλή, 2006, σελ. 93). Η διαδικασία που θα περιγραφεί στη συνέχεια, αποσκοπεί στη διευκόλυνση της διασύνδεσης των μαθηματικών με «καταστάσεις της πραγματικής ζωής».


Στόχοι δραστηριότητας:

  1. Αναγνώριση των αριθμών σε διάφορα καθημερινά πλαίσια
  2. Αναγνώριση της χρήσης και της χρησιμότητας των αριθμών στη ζωή μας

Για να διευκολύνουμε την αναγνώριση των αριθμών στο περιβάλλον και σε διάφορα καθημερινά πλαίσια, μπορούμε να ζητήσουμε από τα παιδιά με τη βοήθεια των γονιών τους να φωτογραφήσουν

α) λέξεις, β) αριθμούς και γ) ένα συνδυασμό λέξεων-αριθμών λ.χ. σε πινακίδες δρόμων, οδούς, ονόματα και τιμές σε προϊόντα, μέσα μαζικής μεταφοράς, διαφημιστικές πινακίδες, είδη καθημερινής χρήσης κτλ.

Παρακάτω, δίνονται κάποια αντίστοιχα παραδείγματα:


Λέξεις

neos kosmos.jpg
dimos.jpg

zimarika.jpg


Αριθμοί

65.jpg tilefono.jpg

roloi.jpg papoutsia.JPG


Συνδυασμός Λέξεων και αριθμών

pinakida odos.JPGtaverna.JPG

optika.JPG


Αρχικά, βρίσκουμε τους αριθμούς στο περιβάλλον του νηπιαγωγείου. Τα παιδιά χωρίζονται σε ζευγάρια και κάθε ζευγάρι βρίσκει αριθμούς που υπάρχουν στην τάξη (λ.χ. πληκτρολόγιο, βιβλία, σε παιχνίδια, παζλ, στην ημερομηνία που συμπληρώνουμε κάθε πρωί, στο ρολόι της τάξης μας κτλ). Έπειτα, προχωράμε, στο υλικό που φέρνουν τα παιδιά στο σχολείο, το οποίο μπορούμε να το επεξεργαστούμε στον υπολογιστή της τάξης μας. Παρατηρούμε τις εικόνες, τις σχολιάζουμε κι αναπτύσσεται σχετική συζήτηση. Επίσης, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε έντυπο υλικό (λ.χ. λογαριασμούς, περιοδικά, εφημερίδες). Τα παιδιά ταξινομούν το υλικό που συγκεντρώθηκε στις 3 παραπάνω περιγραφόμενες κατηγορίες και ανταλλάσουν εμπειρίες και απόψεις.

Η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται μόνο με τη διαπίστωση ότι οι αριθμοί υπάρχουν παντού, αλλά με ένα επιπλέον σχετικό ερώτημα: «Γιατί χρειαζόμαστε τους αριθμούς; Γιατί είναι απαραίτητοι στη ζωή μας;». Συνήθως οι απαντήσεις των παιδιών προσχολικής ηλικίας στο ερώτημα αυτό, έχουν διαισθητικό-εμπειρικό χαρακτήρα, για παράδειγμα: «για να μετράμε», «για να βρούμε πόσα παιδιά είναι στο σχολείο», «για να βρούμε πόσο ψηλοί είμαστε», «για να παίρνουμε τηλέφωνο τους φίλους μας», «για να παίρνουμε το λεωφορείο» (Μουντζούρη, 2007). Οι απαντήσεις αυτές δείχνουν ότι τα παιδιά έχουν αρκετά σαφή άποψη για τη χρήση των αριθμών στην καθημερινή ζωή και με ανάλογες δράσεις που αναπτύσσονται όλη τη χρονιά με διάφορες αφορμές, εμπλουτίζονται και επεκτείνονται.

Τέλος, τα παιδιά παίζουν ένα παιχνίδι ταχύτητας. Χωρίζονται σε 2 ομάδες, την ομάδα των γραμμάτων και την ομάδα των αριθμών. Εξηγούμε ότι έχουμε κρύψει στην τάξη μας δύο ειδών κάρτες: οι μισές με αριθμούς από 0-30 και οι υπόλοιπες με τα γράμματα της αλφαβήτου. Με το σύνθημά μας κάθε ομάδα ψάχνει να βρει τις κάρτες της ομάδας της. Νικήτρια αναδεικνύεται η ομάδα που θα μαζέψει σωστά και γρηγορότερα όλες τις κάρτες της. Για να διαπιστωθεί αυτό, μαζευόμαστε στην παρεούλα και κάθε ομάδα παρουσιάζει διαδοχικά τους αριθμούς και τα γράμματα που αναγνωρίζει. Τα παιδιά ελέγχουν εάν κάθε ομάδα έχει συγκεντρώσει τις σωστές κάρτες. Μήπως κάποιες βρίσκονται σε λάθος ομάδα; Γιατί; Ποιοι αριθμοί μοιάζουν με γράμματα ή το αντίστροφο; Αναπτύσσεται σχετική συζήτηση και διατυπώνονται συμπεράσματα.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Clarke, B., Clarke, D., & Cheeseman, J. (2006). The mathematical knowledge and understanding young children bring to school. Mathematics Education Research Journal, 18(1), 78-102.

Δεσλή, Δ. (2006). Μαθηματικά στην Προσχολική ηλικία. Γιατί, πότε και πώς; Σύγχρονο Νηπιαγωγείο, 49, 92-96.

Hughes, M. (1996). Τα παιδιά και η έννοια των αριθμών. Δυσκολίες στην εκμάθηση των Μαθηματικών (3η έκδοση). Αθήνα: Gutenberg.

Μουντζούρη, Γ. (2007). Η ανάπτυξη μαθηματικών δεξιοτήτων μέσω κειμένων παιδικής λογοτεχνίας: Διερεύνηση του διδακτικού πλαισίου. Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία. Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

Sinclair, A., & Sinclair H. (1984). Preschool Children’s Interpretation of written numbers. Human Learning, 3, 173-184.